S3 İş Ayakkabısı Nedir? S1 ve S1P Farkları

S3 İş Ayakkabısı Nedir?

S3 iş ayakkabısı, EN ISO 20345 kapsamında tanımlanan koruyucu ayakkabı sınıflarından biridir. Bu sınıftaki modeller temel güvenlik gerekliliklerine ek olarak antistatik özellik, topuk bölgesinde enerji emilimi, saya için su nüfuzuna ve emilimine karşı direnç, taban delinme direnci ve dişli dış taban gibi şartları karşılar.

İş ayakkabısının en önemli görevi, çalışma sırasında oluşabilecek mekanik risklere karşı ayağı korumaktır. Ağır bir parçanın ayağa düşmesi, zemindeki çivi veya sivri metalin tabanı zorlaması, kaygan yüzeylerde dengenin kaybedilmesi ve ayakkabının nemli koşullarda kullanılması farklı koruma özellikleri gerektirir.

S3 sınıfının özellikle inşaat, altyapı, bakım-onarım ve bazı endüstriyel saha çalışmalarında gündeme gelmesinin nedeni, bu tehlikelerden birkaçına karşı aynı ayakkabıda koruma sağlamasıdır.

Fakat önemli bir sınır vardır: S3 işaretlemesi tek başına tamamen su geçirmezlik, elektrik yalıtımı, kimyasal direnç veya yüksek sıcaklığa dayanım anlamına gelmez. Bu riskler için ilgili ek işaretlemeler ve gerektiğinde özel koruyucu ayakkabılar aranmalıdır.

S3 iş ayakkabısının temel koruma özellikleri

• Koruyucu burun: Temel güvenlik ayakkabısı standardı kapsamında 200 joule darbe enerjisine ve 15 kN sıkıştırma kuvvetine karşı test edilir.
• Delinme direnci: Taban bölgesinin belirlenen test koşullarında sivri cisimlere karşı direnç göstermesi gerekir.
• Antistatik özellik: Belirli koşullarda elektrostatik yük birikimini azaltmaya yardımcı olur.
• Topuk enerji emilimi: Topuk bölgesindeki enerji emilimi için standardın belirlediği şartları karşılar.
• Suya dirençli saya: Saya malzemesinin su nüfuzu ve emilimi bakımından belirli test gerekliliklerine uygun olması beklenir.
• Dişli dış taban: Tabanın belirli bir dişli profil yapısına sahip olması gerekir.

S1 İş Ayakkabısı Nedir? Hangi İşlerde Kullanılır?

S1 iş ayakkabısı, koruyucu burun gerektiren fakat sayanın suya dirençli olması veya tabanda delinme koruması bulunması zorunlu olmayan çalışma koşulları için değerlendirilen bir güvenlik ayakkabısı sınıfıdır.

S1 sınıfı, temel güvenlik ayakkabısı gerekliliklerine kapalı topuk bölgesi, antistatik özellik ve topuk enerji emilimi ekler. Özellikle kuru ve kontrollü kapalı alanlarda çalışan personelin ihtiyaçlarına cevap verebilir.

Örneğin düzenli bir depo, temiz bir montaj hattı veya kuru bir üretim bölgesinde temel mekanik riskler ön plandaysa S1 sınıfı değerlendirilebilir. Ancak zeminde çivi, vida, kırık metal veya sivri atık varsa S1'in standart koruma kapsamı tek başına yeterli kabul edilmemelidir.

S1 iş ayakkabısının değerlendirilebileceği alanlar

• Kapalı depo ve lojistik merkezleri
• Düzenli ve kuru montaj hatları
• Paketleme ve sevkiyat alanları
• Hafif endüstriyel üretim bölümleri
• Delinme tehlikesinin bulunmadığı bakım ve işletme alanları

S1 sınıfı ayakkabıların hepsi aynı ağırlıkta, aynı taban malzemesinde veya aynı nefes alabilirlik seviyesinde değildir. Bu özellikler modelin yapısına bağlıdır. Dolayısıyla satın alırken yalnızca S1 işaretlemesine değil, ayakkabının malzeme ve ergonomik özelliklerine de bakılmalıdır.

S1P İş Ayakkabısı Nedir?

S1P iş ayakkabısı, S1 sınıfında bulunan temel özelliklere ek olarak tabandan gelebilecek delici cisimlere karşı direnç gerektiren kullanım alanları için tanımlanan koruma sınıfıdır.

İşyerlerinde çivi, vida, ince metal parçaları, sivri talaşlar ve benzeri malzemeler yere düşebilir. Koruyucu burun ayağın ön kısmını belirli darbe risklerine karşı korurken, delinmeye dirençli ara taban ayağın alt bölümünü hedef alan farklı bir riske karşı görev yapar.

Bu nedenle çelik veya kompozit burun bulunması, tek başına taban delinme koruması bulunduğunu göstermez. Ayakkabının uygun delinme direnci sınıfının ayrıca doğrulanması gerekir.

S1P hangi çalışma alanlarında değerlendirilir?

• Metal işleme ve montaj atölyeleri
• Vida ve bağlantı elemanı kullanılan üretim bölümleri
• Metal talaşı veya sivri atık riski bulunan zeminler
• Kapalı bakım-onarım atölyeleri
• Delinme riski bulunan fakat su direnci gereksiniminin bulunmadığı kuru çalışma alanları

Yeni standartta metal ve metal olmayan ara tabanların test yöntemleri arasında ayrım bulunduğu için S1P, S1PL ve S1PS işaretleri karşımıza çıkabilir. Bu işaretler tamamen aynı anlama gelmez; kullanılan koruyucu ara taban ve test çivisinin özellikleri bakımından ayrılır.

S1, S1P ve S3 İş Ayakkabısı Arasındaki Farklar

Bu üç sınıf arasındaki farkları anlamanın en pratik yolu, çalışma alanındaki tehlikeleri birbirinden ayırmaktır. Temel darbeler, tabandan delinme ve saya üzerinden su nüfuzu birbirinden bağımsız risklerdir. Doğru ayakkabı bu risklerin tamamına ya da gerekli olanlarına karşı uygun koruma sunmalıdır.

Tablodaki değerlendirme güncel standardın temel sınıf gerekliliklerini esas alır. Her modelin sahip olduğu ek özellikler, sınıfın zorunlu gerekliliklerinden daha kapsamlı olabilir. Bu nedenle sertifika, ürün etiketi ve üretici teknik dokümanı birlikte incelenmelidir.

S1 mi S1P mi daha uygundur?

Zeminde sivri atık bulunmayan kuru bir depoda S1 değerlendirilebilir. Aynı depoda ambalaj çivileri, kırık palet bağlantıları veya sivri metal parçalar bulunuyorsa risk değerlendirmesine göre delinmeye dirençli bir tabana ihtiyaç doğar. Bu durumda uygun bir S1P ailesi modeli öne çıkar.

S1P mi S3 mü tercih edilmelidir?

En belirgin ayrım, sayanın su nüfuzu ve emilimine karşı direnci ile dış tabanın dişli profil gerekliliğidir. Kuru atölyede S1P uygun olabilirken yağışa açık veya nemli saha koşullarında S3 ailesi daha ilgili bir seçenek haline gelir. Ancak uzun süre su içinde çalışmak için S3 işaretlemesi tek başına yeterli değildir.

S3 İş Ayakkabısı Su Geçirir mi?

Bu soru satın alma sürecinde sıkça yanlış yorumlanır. S3 iş ayakkabısı tamamen su geçirmez ayakkabı anlamına gelmez. S3 sınıfındaki saya, su nüfuzuna ve su emilimine karşı standardın belirlediği gereklilikleri karşılar. Ancak bu özellik, ayakkabının içine hiçbir koşulda su girmeyeceği anlamını taşımaz.

Uzun süreli yağmur, derin su birikintileri veya ayakkabının üst kısmını aşan su teması farklı bir koruma gereksinimi oluşturur. Güncel işaretlemede ayakkabının bütününe yönelik su direncinin değerlendirilmesi için WR özelliği önemlidir.

S3 özelliklerine ek olarak bütün ayakkabının su direncini sağlayan yeni sınıflandırma seçenekleri arasında S7 ailesi de bulunur. Bununla birlikte gerçek ihtiyaç su içinde çalışma ise uygun koruyucu çizme veya özel amaçlı ayakkabılar değerlendirilmelidir.

Yuzbinler.com'un ayak koruyucuları kategorisi incelenirken satın alınacak modelin üzerindeki sınıf işaretlemesi mutlaka kontrol edilmelidir.

İş Ayakkabısında SRC, SR ve Kaymaz Taban Nedir?

Bir ayakkabının dış taban deseni, kaymaya karşı değerlendirmede önemli olabilir; ancak gerçek kayma performansı yalnız desenin görünümüne bakılarak belirlenmez. Taban malzemesi, zemin türü, sıvı veya yağ bulunması ve uygulanan test yöntemi sonucu etkiler.

Önceki EN ISO 20345:2011 sürümünde SRA, SRB ve SRC gibi kayma direnci işaretleri kullanılıyordu. SRC, ilgili iki eski test koşulunun da karşılandığını gösteriyordu. Güncel EN ISO 20345:2022 düzeninde kayma testinin temel gereklilikleri ve ek SR işaretlemesi farklı şekilde tanımlanmıştır.

Bu nedenle bir ürünün eski teknik açıklamasında SRC, yeni etiketinde SR veya farklı işaretler bulunması standart sürümü kontrol edilerek değerlendirilmelidir. Bunlar yalnızca isim değişikliği gibi yorumlanmamalıdır.

Kaymaz iş ayakkabısı seçerken neleri incelemelisiniz?

• Çalışma zemininde su, yağ, deterjan veya başka kirleticiler bulunup bulunmadığını belirleyin.
• Ürünün standart sürümünü ve kayma direnciyle ilgili işaretlerini okuyun.
• Taban malzemesinin çalışma ortamındaki koşullara uygunluğunu kontrol edin.
• Tabanın aşınması durumunda ilk günkü performansını koruyacağını varsaymayın.
• Ayakkabıyı işyerinin kayma riskine yönelik diğer önlemlerinin yerine koymayın.

Özellikle ıslak seramik, yağlı üretim zemini ve gevşek toprak aynı zemin türleri değildir. Bu nedenle yalnızca üzerinde “kaymaz taban” yazan herhangi bir ürünü bütün alanlar için uygun kabul etmek yanlış olur.

İş Ayakkabısında EN ISO 20345 Standardı Ne Anlama Gelir?

EN ISO 20345, genel amaçlı güvenlik ayakkabılarında temel ve ek gereklilikleri tanımlayan standardın Avrupa'da benimsenen biçimidir. Koruyucu burun performansı, ergonomik özellikler, mekanik tehlikelere yönelik korumalar ve çeşitli ilave işaretlemeler bu kapsamda değerlendirilir.

Güvenlik ayakkabısı satın alırken ürünün yalnızca dış görünümüne veya markasına bakmak yerine üzerinde belirtilen standart sürümünü, koruma sınıfını ve üretici uygunluk bilgilerini incelemek gerekir.

EN ISO 20345:2011 ve EN ISO 20345:2022 arasındaki fark

Eski ve yeni standartlarda bazı sınıflar korunurken ilave koruma işaretlerinin bir bölümü değiştirilmiş veya ayrıntılandırılmıştır. Özellikle delinmeye direnç ve kayma performansının değerlendirilmesi yeni işaretlemeleri önemli hale getirmiştir.

Bu ek işaretlerin hepsi her S3 ayakkabıda bulunmak zorunda değildir. Ürün etiketindeki gerçek işaretleme, ilgili modelin koruma kapsamını belirler.

Çelik Burunlu ve Kompozit Burunlu İş Ayakkabısı Arasındaki Fark

Koruyucu burun malzemesi, iş ayakkabısı seçiminde önemli bir özelliktir. En yaygın seçeneklerden ikisi çelik ve kompozit burundur. Her iki malzeme de uygun standart kapsamında test edilmişse aynı temel darbe ve sıkıştırma performansı gerekliliklerini karşılamak zorundadır.

Çelik burunlu iş ayakkabısı

Çelik burun, metal koruyucu parçanın ayakkabının ön bölümüne yerleştirildiği sistemdir. Mekanik dayanım bakımından uygun testleri geçmesi gerekir. Ancak metalin ısı iletimi, ağırlığı ve metal algılama sistemleriyle etkileşimi kullanım alanına göre değerlendirilmelidir.

Kompozit burunlu iş ayakkabısı

Kompozit burunlarda metal olmayan malzemeler kullanılır. Uygun tasarımda daha düşük ağırlık ve metal içermeme gibi avantajlar sunabilir. Ancak tüm kompozit ayakkabıların aynı ağırlıkta olduğu veya tüm metal dedektörlerinde mutlaka algılanmayacağı söylenemez; ayakkabının diğer bileşenlerinde metal bulunabilir.

Yuzbinler.com'da bulunan YDS GPP01 PC S1 ürününün açıklamasında metal olmayan koruyucu burun ve çift yoğunluklu taban bilgileri yer almaktadır. Satın alma aşamasında ürünün numara seçenekleri ve güncel teknik dokümanları kontrol edilmelidir.

Hangi Meslek İçin Hangi İş Ayakkabısı Seçilmeli?

Koruyucu ayakkabı seçiminde meslek ismi tek başına yeterli değildir. Aynı işi yapan iki personel farklı koşullarda çalışabilir. Örneğin kapalı fabrika içinde çalışan bakım personeli ile açık alanda altyapı bakımı yapan personelin maruz kaldığı zemin, su ve delinme riskleri aynı değildir.

Bu nedenle aşağıdaki tablo, kesin ürün zorunluluğu değil; risk değerlendirmesine başlangıç sağlayan pratik bir seçim rehberidir.

Özellikle elektrik ve kaynak işlerinde sıradan S1 ya da S3 sınıfı yeterli koruma olarak kabul edilmemelidir. İşyerinin tehlike değerlendirmesine uygun, ilgili özel standartların şartlarını karşılayan koruyucu donanım seçilmelidir.

Personelin ayak koruması dışında ihtiyaç duyduğu ekipmanlar için iş eldivenleri, koruyucu gözlükler ve baret çeşitleri de birlikte değerlendirilmelidir.

İş Ayakkabısı Numarası Nasıl Seçilir?

Güvenlik ayakkabısında yanlış numara seçimi, uzun çalışma saatlerinde baskıya, sürtünmeye, topuk hareketine ve yürüyüş konforunun azalmasına neden olabilir. Burun koruması bulunan modellerde ön bölümün yapısı günlük spor ayakkabılarından farklıdır.

Bu nedenle yalnızca her zaman kullanılan ayakkabı numarasını esas almak yerine, seçilecek modelin üretici ölçü tablosunu kullanmak gerekir.

1. Ayak uzunluğunu, çalışırken kullanılacak çorapla birlikte ölçün.
2. Her iki ayağı ölçün ve daha büyük olan ölçüyü dikkate alın.
3. Ölçümü ayakta, ağırlık ayağın üzerindeyken yapın.
4. Üreticinin santimetre veya milimetre cinsinden verdiği numara tablosuyla karşılaştırın.
5. Parmakların koruyucu buruna sürekli baskı yapmadığından emin olun.
6. Topuk bölümünde aşırı boşluk veya ayakkabıdan çıkma hareketi bulunmamalıdır.
7. İşe uygun çorapla yürüyerek konforu değerlendirin.

Çelik burunlu ya da kompozit burunlu ayakkabıların hepsinde otomatik olarak bir numara büyük seçilmesi gerektiği doğru değildir. Kalıp yapısı markaya ve modele göre değişir.

Örneğin Starline STL-9040B ve YDS GPP01 PC S1 modellerinin numara ve kalıp bilgileri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

İş Güvenliği Ayakkabısı Alırken Yapılan 7 Yaygın Hata

1. Her çelik burunlu ayakkabıyı S3 sanmak

Koruyucu burun, S3 sınıfının özelliklerinden yalnızca biridir. Delinme direnci, saya su direnci ve diğer sınıf gereklilikleri ayrıca değerlendirilmelidir.

2. S3 ayakkabıyı tamamen su geçirmez kabul etmek

S3 sınıfının gerektirdiği suya dirençli saya ile WR özelliği aynı değildir. Sürekli su temasının söz konusu olduğu alanlarda ek koruma gereklidir.

3. İş ayakkabısını yalnızca dış görünümüne göre seçmek

Spor görünümlü bir güvenlik ayakkabısı gerekli korumayı sağlayabilir. Benzer şekilde ağır ve kalın görünen bir botun uygun standartlara sahip olduğu varsayılamaz.

4. Antistatik ayakkabıyı elektrik yalıtımlı sanmak

Antistatik koruma ile elektriksel yalıtım farklı kavramlardır. Elektrik tehlikesinin bulunduğu alanlarda ilgili özel koruma gereklilikleri esas alınmalıdır.

5. Delinme direnci işaretlerini incelememek

Yeni sınıflandırmadaki P, PL ve PS işaretleri delinme direnci testinin türünü anlatır. Çalışma ortamındaki sivri cisim tehlikesine uygun sınıf belirlenmelidir.

6. Kullanım ömrü boyunca taban performansının değişmediğini düşünmek

Aşınma, kesilme, taban ayrılması ve koruyucu katman hasarı güvenlik performansını etkileyebilir. Ürün düzenli olarak kontrol edilmelidir.

7. Ürün başlığını sertifika yerine koymak

Ürün adı, satış açıklaması, ayakkabı etiketi ve uygunluk belgesi birbiriyle tutarlı olmalıdır. Çelişkili teknik bilgi içeren ürünlerde satın alma kararı vermeden önce güncel uygunluk belgesinin teyidi gerekir.

İş Ayakkabısı Bakımı ve Kullanım Ömrü

Doğru ürün seçiminin ardından düzenli bakım, koruyucu ayakkabının güvenli ve konforlu kullanılmasına yardımcı olur. Ancak koruyucu ekipmanların her durumda geçerli sabit bir kullanım ömrü bulunmaz. Kullanım yoğunluğu, ortam koşulları, malzeme yapısı ve meydana gelen hasarlar belirleyicidir.

Günlük kontrol

• Dış tabanda aşırı aşınma veya kopma bulunup bulunmadığını inceleyin.
• Saya ve taban birleşiminde açılma olup olmadığını kontrol edin.
• Koruyucu burun bölgesinde darbe veya deformasyon varsa kullanım güvenliğini değerlendirin.
• Bağcıkları, dikişleri ve topuk bölgesini kontrol edin.
• Ayakkabının içine giren taş, metal talaşı ve yabancı maddeleri temizleyin.

Temizlik ve kurutma

Deri, süet ve sentetik malzemeler için üreticinin önerdiği temizlik yöntemi uygulanmalıdır. Ayakkabıyı doğrudan yüksek ısı kaynağına koymak veya uygun olmayan kimyasallarla temizlemek malzeme özelliklerini bozabilir.

Nemli ayakkabıların uygun şekilde havalandırılması ve tamamen kurumadan uzun süre kapalı alanda saklanmaması önemlidir. Koruyucu özelliklerde hasar şüphesi varsa ürün yalnızca görsel temizlikle güvenli hale getirilmiş sayılmaz.

İş ayakkabısı ne zaman değiştirilmelidir?

Taban ayrılması, derin kesikler, koruyucu burun deformasyonu, delinmeye dirençli katmanda hasar veya üreticinin belirttiği kullanım dışı bırakma koşulları ortaya çıktığında ayakkabı değiştirilmelidir. Ağır bir darbeye maruz kalan ayakkabıda dışarıdan gözükmeyen hasarlar olabileceği unutulmamalıdır.

Yuzbinler.com İş Ayakkabısı ve Ayak Koruyucu Ürünleri

İş ayakkabısı satın alırken doğru modeli bulmanın ilk adımı, çalışma alanındaki koruma gereksinimini belirlemek ve ürünün teknik bilgilerini incelemektir. Yuzbinler.com'da iş güvenliği ekipmanlarını ilgili kategori sayfalarından inceleyebilirsiniz.

İşletmeniz için birden fazla koruyucu ekipman alımı planlıyorsanız ayakkabılarla birlikte iş eldivenleri, göz koruma ürünleri ve baret kategorisini de değerlendirebilirsiniz.

S3, S1 ve S1P İş Ayakkabıları Hakkında Sık Sorulan Sorular

Sonuç: S1, S1P ve S3 Arasında Nasıl Karar Verilmeli?

S1, S1P ve S3 iş ayakkabılarının her biri farklı risk kombinasyonlarını karşılamak üzere tanımlanmıştır. Bu sınıfların birini yalnızca daha yüksek numaralı olduğu için seçmek yerine, çalışma alanında karşılaşılan tehlikeleri doğru belirlemek gerekir.

Kuru ve düzenli çalışma alanlarında S1, tabandan delinme tehlikesi bulunan kuru alanlarda S1P ailesi, delinme ve saya üzerinden su nüfuzu riskinin birlikte bulunduğu alanlarda ise S3 ailesi değerlendirilir.

İş ayakkabısının doğru seçimi için koruma sınıfını, geçerli standart sürümünü, işaretlemeleri, üretici belgelerini ve kullanıcıya uygun kalıp özelliklerini birlikte incelemek gerekir. Gerekli diğer kişisel koruyucu donanımlarla birlikte bütünsel bir iş güvenliği yaklaşımı oluşturulmalıdır.